Het Jesus werklik mens geword? Waarom spiritualisering histories faal

Was Jesus werklik ’n mens van vlees en bloed, of is sy geboorte, kruisiging en opstanding bloot simbole van iets wat in die menslike bewussyn gebeur? Sommige spiritualiserende uitleggings verander die historiese Jesus in ’n innerlike allegorie. Die probleem is dat die Nuwe Testament, die vroegste Christelike skrywers én nie-Christelike geskiedskrywers almal in die teenoorgestelde rigting wys.

Die werklike vraag is nie of die verhaal geestelike betekenis het nie

’n Gebeurtenis kan histories wees en terselfdertyd diepe geestelike betekenis dra. Die kruis kan ’n simbool van selfverloëning wees sonder dat dit ophou om ’n Romeinse teregstelling te wees. Die opstanding kan die gelowige se nuwe lewe verbeeld sonder dat dit bloot ’n verandering van bewussyn word.

Dit is dus ’n valse keuse om te sê ons moet óf die geestelike betekenis óf die historiese gebeurtenis aanvaar. Die Christelike verkondiging het van die begin af albei saamgehou. Die historiese gebeurtenis dra die geestelike betekenis.

Die probleem ontstaan wanneer simboliek nie meer ’n betekenislaag is nie, maar ’n uitveër. Maria word “die verstand”, Betlehem word ’n innerlike toestand, Pontius Pilatus word “die vleeslike denke”, die kruis word ’n proses in die bewussyn, en Jesus word nie meer ’n mens wat in die geskiedenis geleef het nie. Dan word daar nie bloot simbolies gelees nie; die verhaal se historiese aanspraak word vervang.

Paulus skryf oor ’n mens binne die geskiedenis

Paulus se briewe is van die vroegste Christelike dokumente wat ons besit. Hy skryf nie oor ’n vae geestelike beginsel wat eers later as ’n mens voorgestel is nie. In Galasiërs 4:4 sê hy dat God sy Seun gestuur het, “gebore uit ’n vrou”. In Romeine 1:3 beskryf hy Jesus as uit die nageslag van Dawid “na die vlees”.

Paulus verbind die evangelie ook aan openbare gebeure: Christus het vir sondes gesterf, is begrawe en is opgewek (1 Korintiërs 15:3–4). Begrafnis is nie bloot ’n abstrakte metafoor vir ’n nuwe ingesteldheid nie. Dit veronderstel ’n liggaam en ’n dood.

Galasiërs 1:18–19 maak die netwerk nog konkreet. Paulus vertel dat hy Petrus besoek het en Jakobus, “die broer van die Here”, ontmoet het. Dit is ’n ongemaklike datapunt vir ’n teorie waarin Jesus nooit ’n fisiese mens was nie. ’n Innerlike Christusbeginsel het nie ’n broer wat Paulus persoonlik in Jerusalem ontmoet nie.

“Vlees” kan nie willekeurig “bewussyn” beteken nie

Johannes 1:14 sê: “Die Woord het vlees geword.” Die Griekse woord sarx het, soos baie woorde, ’n betekenisveld. Dit kan in verskillende kontekste na fisiese vlees, menslike bestaan of die sondige menslike bestaanswyse verwys. Maar ’n woord se moontlike figuurlike gebruike gee niemand toestemming om dit oral met “bewussyn” te vervang nie.

Konteks bepaal betekenis. Wanneer Johannes van Jesus praat as iemand wat gesien, gehoor en aangeraak is (1 Johannes 1:1), is die taal doelbewus tasbaar. Wanneer 1 Johannes 4:2 en 2 Johannes 7 die belydenis beklemtoon dat Jesus Christus “in die vlees” gekom het, reageer die skrywer juis teen ’n soort geloof wat Christus se werklike menswording ontken.

Johannes 6:63—“die vlees is van geen nut nie”—kanselleer nie Johannes 1:14 nie. In Johannes 6 word dieselfde woord binne verskillende stellings gebruik; Jesus praat selfs vroeër van “my vlees”. Om elke voorkoms meganies as “vleeslike denke” te vertaal, sou onsinnige sinne oplewer. Dit is waarom verantwoordelike uitleg grammatika, onmiddellike konteks en die skrywer se groter argument respekteer.

Ignatius beklemtoon dat dit “werklik” gebeur het

Ignatius van Antiogië skryf vroeg in die tweede eeu, binne lewende geheue van die apostoliese tyd. Hy het reeds mense teëgestaan wat Jesus se lyding en menslikheid wou laat verdamp. In sy brief aan die gemeente in Smirna sê hy dat Jesus werklik uit Dawid se geslag volgens die vlees was, werklik uit ’n maagd gebore is en werklik onder Pontius Pilatus en Herodes gekruisig is.

Ignatius se herhaling van “werklik” is nie toevallig nie. Hy verdedig die Christelike geloof teen docetisme—die idee dat Jesus se liggaam en lyding slegs ’n verskyning was. ’n Moderne teorie waarin Golgota net “in die verstand” gebeur, herhaal dus nie ’n verborge oorspronklike Christendom nie. Dit lyk eerder soos die soort ontkenning waarteen baie vroeë Christene reeds gewaarsku het.

Lees Ignatius se Brief aan die Smirneërs.

Polycarpus noem die ontkenning by die naam

Polycarpus van Smirna, nog ’n baie vroeë Christelike leier, skryf aan die Filippense dat elkeen wat nie bely dat Jesus Christus in die vlees gekom het nie, “antichris” is. Die taal is skerp omdat die saak volgens hom nie ’n klein verskil oor beeldspraak was nie. Dit het die identiteit van Christus en die inhoud van die evangelie geraak.

Hier moet ons billik wees: die woord “antichris” is in hierdie konteks ’n teologiese klassifikasie van ’n leerstelling, nie toestemming om mense te demoniseer of persoonlik aan te val nie. Die punt is dat die vroegste kerk die ontkenning van Christus se werklike menswording as ’n fundamentele breuk met die apostoliese boodskap beskou het.

Lees Polycarpus se Brief aan die Filippense.

Die getuienis strek buite Christelike geskrifte

Selfs iemand wat die Nuwe Testament nie as geïnspireerde Skrif aanvaar nie, moet steeds met die buite-Christelike historiese netwerk rekening hou.

Die Joodse geskiedskrywer Josefus verwys in Antiquitates Judaicae 20.200 na Jakobus as “die broer van Jesus wat Christus genoem is”. Daar is akademiese debat oor ’n ander, langer Josefus-gedeelte oor Jesus, maar hierdie kort verwysing na Jakobus word wyd as die sterker teks beskou. Dit plaas Jesus en sy broer binne die wêreld van eerste-eeuse Judea. Lees die teks van Josefus.

Die Romeinse geskiedskrywer Tacitus skryf in Annale 15.44 dat Christus tydens die regering van Tiberius deur Pontius Pilatus tereggestel is. Tacitus is nie ’n simpatieke Christelike evangelis nie; hy beskryf die beweging met minagting. Juis daarom is sy verwysing belangrik as onafhanklike bevestiging dat Romeine vroeg in die tweede eeu die beweging aan ’n tereggestelde Christus onder Pilatus verbind het. Lees Tacitus, Annale 15.44.

Hierdie bronne bewys nie vanself elke Christelike leerstelling nie. Hulle bewys ook nie die opstanding bloot deur dit te noem nie. Hulle doen iets meer afgebaken maar belangrik: hulle maak dit histories onverantwoordelik om Jesus, Jakobus, Pilatus en die kruisiging eenvoudig tot kodes vir menslike bewussyn te reduseer.

’n Uitleg wat nooit verkeerd kan wees nie, verduidelik niks

Die diepste probleem met onbeperkte spiritualisering is metodologies. Gestel elke moontlike teenbewys kan onmiddellik herkodeer word:

• Jesus se geboorte? ’n Simbool.
• Sy liggaam? Bewussyn.
• Pilatus? Die vleeslike verstand.
• Die kruisiging? ’n Innerlike proses.
• Jakobus, sy broer? Ook geestelik.
• Vroeë historiese getuienis? Onbelangrik omdat dit “vleeslik” lees.

Wat sou dan ooit kon wys dat die uitleg verkeerd is? As die antwoord “niks” is nie, het ons nie meer ’n toetsbare interpretasie nie. Ons het ’n stelsel wat homself teen elke moontlike weerlegging beskerm.

Goeie uitleg vra nie net: “Kan ek ’n simboliese betekenis aan hierdie element heg?” nie. Dit vra ook: “Waar gee die teks my hierdie betekenis, en watter reël gebruik ek konsekwent?” Sonder so ’n kontrole word die leser die ware outeur en die teks bloot grondstof.

Waarom ’n werklike menswording vir die evangelie saak maak

Die Christelike hoop rus nie op ’n Christus wat slegs as ’n idee in ons bewussyn gekruisig word nie. Dit rus op God se handeling in die geskiedenis: die Woord het vlees geword; Jesus het gely en gesterf; God het Hom uit die dood opgewek.

As Christus nie werklik mens geword het nie, het Hy nie werklik ons sterflike bestaan gedeel nie. As Hy nie werklik gesterf het nie, is die kruis nie God se oorwinning binne ons wêreld nie. En as die opstanding net ’n innerlike ontwaking is, bly die liggaam en die skepping uiteindelik onverlos.

Die evangelie bied meer as ’n nuttige allegorie. Dit verklaar dat God nie ons menslikheid op ’n afstand gered het nie. In Christus het Hy dit aangeneem.

Kan ’n kerk Christelik wees as Christus net ’n allegorie is?

Dit bring ons by die vraag wat nie met nog simboliese woordspel vermy kan word nie. Die persoon wie se argument in die video bespreek word, sê self dat hy ’n amp in die Ou Apostoliese Kerk beklee. Dit bewys nog nie dat elke OAK-lid dieselfde glo of dat sy uitsprake ’n amptelike en volledige weergawe van die kerk se leer is nie. Daardie onderskeid moet eerlik gehandhaaf word.

Maar indien ’n ampsdraer werklik leer dat Jesus nie ’n historiese mens was nie, dat sy geboorte nie werklik plaasgevind het nie en dat Golgota bloot ’n innerlike gebeurtenis in die bewussyn is, kan die kerk nie die onderliggende vraag ontduik nie: Wat maak daardie geloof nog Christelik?

Die naam “Christelike kerk” kan nie die enigste antwoord wees nie. ’n Kerk is Christelik omdat sy die Christus van die apostoliese getuienis bely—nie bloot omdat sy Christelike woorde, ampstitels en Bybelse beelde gebruik terwyl sy die historiese Persoon agter daardie woorde herdefinieer nie.

Daarom moet OAK-lede en veral hulle ampsdraers bereid wees om eenvoudige, openbare vrae te antwoord:

• Het Jesus Christus werklik as mens in die eerste eeu geleef—ja of nee?
• Is Hy werklik uit Maria gebore, of is Maria net ’n simbool van die menslike verstand?
• Is Hy werklik onder Pontius Pilatus gekruisig, of is Pilatus bloot ’n kode vir “vleeslike denke”?
• Het Jesus werklik gesterf en is Hy liggaamlik uit die dood opgewek?
• As die kruis net ’n allegorie is, wat het werklik met sonde, skuld en versoening gebeur?
• As daar geen historiese opstanding was nie, wat presies verkondig die kerk as goeie nuus?
• Wie het aan ’n ampsdraer gesag gegee om oor Christus te leer indien die apostels se getuienis oor Christus se menswording terselfdertyd herkodeer en ontken word?
• Wat beteken doop en nagmaal indien daar geen werklike Here was wat gesterf en opgestaan het nie?
• Tot wie bid die gemeente: ’n lewende, opgestane Here of ’n beeld van ’n innerlike geestestoestand?
• Watter geloofsinhoud onderskei so ’n stelsel nog van algemene mistiek wat bloot Christelike woordeskat gebruik?

Hierdie is nie strikvrae nie. Hulle toets of die bekende woorde nog hulle histories-Christelike betekenis behou. ’n Kerk kan Jesus as voorbeeld, simbool of innerlike beginsel gebruik en nog steeds godsdienstig wees. Maar die term Christelik dra ’n bepaalde aanspraak: Jesus Christus het gekom, geleef, gesterf en opgestaan.

Paulus maak die grens besonder duidelik: “As Christus nie opgewek is nie, is julle geloof nutteloos” (1 Korintiërs 15:17). Hy sê nie dat die geloof steeds geldig bly solank die opstanding ’n inspirerende simbool van innerlike verandering is nie. Sy argument staan of val by iets wat God werklik met Jesus gedoen het.

Dieselfde geld die ampsvraag. ’n Amp binne ’n kerk is nie self ’n waarborg van waarheid nie. ’n Titel kan nie ’n leerstelling Christelik maak wat die historiese Christus uit die Christelike geloof verwyder nie. Inteendeel: hoe groter die beweerde geestelike gesag, hoe groter die verantwoordelikheid om duidelik te sê wie Jesus is.

Gevolgtrekking

Simboliek is nie die vyand nie. Die Bybel is vol simbole, patrone en geestelike toepassings. Maar ’n simbool hoef nie die gebeurtenis wat dit dra, uit te wis nie. Die vroegste bronne laat nie ruimte vir die bewering dat Jesus se menswording en kruisiging slegs prosesse binne die verstand was nie.

Paulus skryf oor iemand wat uit ’n vrou gebore is, uit Dawid se nageslag na die vlees kom, gesterf het, begrawe is en ’n broer genaamd Jakobus gehad het. Ignatius dring daarop aan dat Jesus werklik gebore en werklik gekruisig is. Polycarpus waarsku teen die ontkenning dat Christus in die vlees gekom het. Josefus en Tacitus plaas Jesus se familie en teregstelling in die openbare geskiedenis.

Daarom is die finale vraag aan die Ou Apostoliese Kerk eenvoudig en onvermydelik: As Jesus net ’n allegorie is, wie is die Christus in julle Christelike kerk?

As Hy nooit werklik mens geword, aan die kruis gesterf en uit die dood opgestaan het nie, waarop rus die kerk se naam, evangelie, ampte en hoop? ’n Instelling kan voortbestaan. ’n hiërargie kan voortbestaan. Rituele, uniforms, ampstitels en geestelike verklarings kan voortbestaan. Maar kan die Christelike geloof voortbestaan nadat die historiese Christus daaruit verwyder is?

Hulle hoop rus op ’n allegorie. Ons s’n rus op ’n gebeurtenis.