Call us now:
SOLA VERITAS Library ID: #SOLAVERITAS0036
Wat as ‘n groot deel van Openbaring nie hoofsaaklik oor ons toekoms gaan nie, maar oor die wêreld van die eerste lesers? Dit is die vertrekpunt van die preteristiese lens. Die woord preteristies kom van ‘n Latynse term wat na die verlede verwys. Hierdie benadering lees baie van die boek se visioene teen die agtergrond van Romeinse mag, vroeë vervolging en-by talle uitleggers-die vernietiging van Jerusalem in 70 n.C.
Preterisme se sterkste vraag is eenvoudig: Hoe sou die sewe gemeentes in Klein-Asië die boek verstaan het? Openbaring is aan hulle gerig, moes in hulle samekomste voorgelees word en beloof ‘n seën aan dié wat die woorde hoor en bewaar. Die boodskap kon daarom nie heeltemal van hulle historiese wêreld losgemaak wees nie.
Die eerste lesers in die middel
Die sewe gemeentes het binne die Romeinse Ryk geleef. Hulle het die druk van keiserlike kultuur, plaaslike afgodery, handelsgildes en sosiale verwagtings geken. Sommige gelowiges is vervolg; ander is verlei om aan te pas en kompromie te maak.
Wanneer Openbaring van ‘n dier praat wat godslasterlike aansprake maak, aanbidding eis en die heiliges vervolg, sou die beeld met Romeinse staatsmag resoneer. Wanneer ‘n ryk stad as “Babilon” uitgebeeld word, sou lesers aan ‘n wêreldmag dink wat God se volk onderdruk en deur luuksheid en handel die nasies verlei.
Die preteristiese lens hou vol dat ‘n uitleg eers hierdie eerste-eeuse betekenis moet verklaar voordat die teks na later eeue toegepas word.
Die dier, Rome en Nero
Baie preteristiese uitleggers verbind die dier van Openbaring 13 met die Romeinse Ryk en meer spesifiek met keiser Nero. Nero het berug geraak vir sy wreedheid en die vervolging van Christene ná die brand van Rome in 64 n.C.
Openbaring 13:18 nooi die leser om die getal van die dier te bereken: 666. In antieke tale kon letters ook getalswaardes dra. Wanneer “Nero Caesar” in ‘n bepaalde Hebreeuse spelling bereken word, lewer dit 666. ‘n Alternatiewe manuskriplesing van 616 kan met ‘n korter Latynse spelling verband hou. Vir preteriste is dit belangrike ondersteuning vir ‘n eerste-eeuse identifikasie.
Die beeld kan egter steeds groter as net een man wees. Nero beliggaam die dierlike karakter van ‘n ryk wat politieke mag, vervolging en goddelike aansprake kombineer.
Wie of wat is Babilon?
Baie preteriste identifiseer Babilon in Openbaring 17-18 met Rome. Die stad sit op sewe berge, regeer oor die konings van die aarde, dryf uitgebreide handel en is dronk van die bloed van die heiliges. Rome was in die antieke wêreld bekend as die stad van sewe heuwels.
Ander preteriste verbind Babilon met Jerusalem, veral omdat die groot stad op ‘n geestelike wyse verbind word met die plek waar die Here gekruisig is en omdat profetiese taal oor ‘n ontroue stad gebruik word. Volgens hierdie siening fokus ‘n deel van die boek op die oordeel oor die ou verbondsorde.
Hier is daar dus ‘n belangrike interne debat. Die breër Rome-identifikasie is baie algemeen, maar Jerusalem speel in sekere preteristiese stelsels ‘n sentrale rol.
Die val van Jerusalem in 70 n.C.
Romeinse leërs onder Titus het Jerusalem in 70 n.C. ingeneem en die tempel vernietig. Dit was ‘n katastrofiese gebeurtenis vir die Joodse volk en het ‘n groot historiese skeidslyn gevorm.
Preteriste wat Openbaring vroeg dateer-gewoonlik voor 70 n.C.-lees talle oordele as profesieë wat in hierdie oorlog vervul is. Hulle verbind Openbaring soms met Jesus se profetiese rede in Matteus 24, Markus 13 en Lukas 21, waar die verwoesting van Jerusalem en tempel ter sprake kom.
Die datum van Openbaring is daarom belangrik. ‘n Vroeë datum onder Nero ondersteun ‘n fokus op 70 n.C. Die meer tradisionele laat datum naby die einde van Domitianus se bewind, in die 90’s, maak dit moeiliker om die boek as ‘n voorspelling van ‘n gebeurtenis twintig jaar tevore te lees. Geleerdes verskil oor die interne en eksterne getuienis.
“Binnekort” en “die tyd is naby”
Openbaring begin en eindig met sterk tydstaal: die dinge moet “binnekort” gebeur en die tyd is “naby”. Preteriste argumenteer dat hierdie woorde vanuit die eerste lesers se perspektief ernstig geneem moet word.
Futuristiese uitleggers antwoord soms dat God se tyd anders as menslike tyd funksioneer, of dat “binnekort” die snelheid van uitvoering beskryf wanneer die gebeure eers begin. Preteriste meen egter dat so ‘n verklaring die gewone pastorale krag van die woorde verswak.
Hierdie tydsaanduidings is een van die belangrikste redes waarom die preteristiese lens ‘n sterk eerste-eeuse vervulling verwag.
Gedeeltelike preterisme
Gedeeltelike preterisme leer dat baie van Openbaring se profesieë reeds in die eerste eeu vervul is, maar behou duidelik toekomstige kernverwagtings: die sigbare wederkoms van Christus, die algemene opstanding van die dooies, die finale oordeel en die volle nuwe skepping.
Volgens hierdie benadering kan oordelende “komste” in sekere tekste na historiese ingrypings van Christus teen ‘n stad of ryk verwys, sonder dat elke verwysing die finale wederkoms beteken. Die taal volg Ou-Testamentiese profete wat God se oordeel oor nasies as sy koms op die wolke beskryf.
Gedeeltelike preterisme bly daarom binne die hoofstroom van die historiese Christelike belydenis, hoewel ander uitleggers steeds oor die besonderhede verskil.
Volledige preterisme
Volledige of konsekwente preterisme gaan verder en plaas feitlik alle eindtydse profesie, insluitend die wederkoms en opstanding, in die eerste eeu. Hierdie gebeure word dan hoofsaaklik geestelik of verbondsmatig verstaan.
Die historiese kerk het egter die toekomstige, liggaamlike wederkoms van Christus en die opstanding van die dooies as kernwaarhede bely. Daarom word volledige preterisme deur Katolieke, Ortodokse en die meeste Protestantse tradisies buite die grense van ortodokse Christelike eskatologie geplaas.
Dit is noodsaaklik om die verskil te ken. ‘n Mens kan nie elke gedeeltelike preteris verantwoordelik hou vir gevolgtrekkings wat hy of sy uitdruklik verwerp nie.
Die sterk punte van die preteristiese lens
Preterisme neem die oorspronklike gehoor, historiese konteks en tydsaanduidings besonder ernstig op. Dit help ons om Romeinse propaganda, keiserverering en ekonomiese kompromie agter die visioene raak te sien.
Die lens beskerm ons ook teen ‘n uitleg wat elke generasie se nuusgebeure as die finale vervulling verklaar. Die dier was nie betekenisloos totdat moderne tegnologie verskyn het nie. Die eerste gemeentes kon reeds verstaan wat dit beteken om ‘n dierlike mag te weerstaan.
Die uitdagings wat preterisme moet beantwoord
Die eerste uitdaging is die datering van die boek. As Openbaring ná 70 n.C. geskryf is, kan die vernietiging van Jerusalem nie op dieselfde manier as ‘n toekomstige profesie funksioneer nie.
Die tweede is die kosmiese en universele omvang van sommige visioene. Die opstanding, finale oordeel, vernietiging van die dood en nuwe skepping lyk groter as die val van een stad of ryk.
Die derde gevaar is dat die boek se voortgaande relevansie verskraal. ‘n Goeie gedeeltelik-preteristiese lees moet wys hoe die eerste-eeuse vervulling ‘n patroon en waarskuwing vir die kerk deur alle eeue bly en hoe die boek steeds na die finale voleinding beweeg.
‘n Verlede wat die hede leer sien
Selfs lesers wat nie ‘n volledige preteristiese uitleg aanvaar nie, kan by die lens leer. Openbaring was nie ‘n leë koevert wat eers vir ons generasie oopgemaak is nie. Dit het Rome se mag ontbloot, vervolgde gelowiges bemoedig en kompromie in die eerste-eeuse kerk aangespreek.
Juis hierdie historiese betekenis help ons om soortgelyke patrone vandag te herken. Ryke verander, maar mag kan steeds aanbidding eis. Babilon val, maar haar verleiding verskyn telkens in nuwe vorme. Die Lam se oproep tot getrouheid bly dieselfde.
Kyk die video
Hierdie video verduidelik die kern van die preteristiese lens: Romeinse vervolging, Jerusalem se val, Nero en die vraag hoeveel van Openbaring reeds vervul is.
Slotgedagte: Die preteristiese lens herinner ons dat Openbaring eerste aan werklike gemeentes in ‘n werklike krisis geskryf is. Die uitdaging is om daardie historiese betekenis én die toekomstige Christelike hoop saam vas te hou.
