SOLA VERITAS Library ID: #SOLAVERITAS0030
Baie mense lees Openbaring asof dit hoofsaaklik ‘n verslag oor die einde van die wêreld is. Hulle verwag dat elke beeld ‘n presiese toekomstige gebeurtenis beskryf en probeer die simbole direk aan moderne wapens, tegnologie of politieke figure koppel. Maar dit is nie hoe die eerste lesers die boek sou benader het nie.
Openbaring stel homself bekend as ‘n apokalips-‘n openbaring of onthulling. Dit gebruik ‘n bekende antieke literêre vorm vol visioene, engele, simboliese getalle, kosmiese tonele en Ou-Testamentiese verwysings. Om die genre te herken, verander nie die waarheid van die boek nie; dit help ons hoor hoe daardie waarheid gekommunikeer word.
Wat beteken “apokalips”?
Die Griekse woord apokalypsis beteken ‘n onthulling, ontbloting of bekendmaking. Ons moderne gebruik van “apokalips” laat mense dikwels aan wêreldwye vernietiging dink, maar die oorspronklike klem is op iets wat bekendgemaak word.
Openbaring trek as’t ware die gordyn weg. Johannes se lesers kon Romeinse mag, ekonomiese voorspoed en keiserlike aansprake sien. Die visioene wys wat hulle nie met gewone oë kon sien nie: God sit op die troon, die Lam regeer, die draak staan agter afgodiese mag en Babilon se prag sal nie hou nie.
Apokaliptiese literatuur ontsnap dus nie uit die werklike wêreld nie. Dit ontbloot die geestelike betekenis van wat in die werklike wêreld gebeur.
‘n Hemelse perspektief op aardse gebeure
Een van die genre se belangrikste kenmerke is ‘n siener wat deur visioene toegang tot die hemelse wêreld ontvang. Johannes word “in die Gees” geneem en sien ‘n deur wat in die hemel oopstaan. Van daar af sien hy die troon wat bo alle aardse trone staan.
Hierdie verskuiwing van perspektief is die sleutel tot die hele boek. Op aarde kon die kerk klein, arm en vervolg lyk. In die hemel word haar gebede soos wierook voor God gebring en haar getroue getuies dra wit klere. Op aarde kon die kruis na nederlaag lyk; in die hemel staan die geslagte Lam en ontvang Hy die aanbidding van die skepping.
Die doel van die visioen is om die kerk se verbeelding te hervorm. Gelowiges moet hulle omstandighede vanuit God se troonkamer leer beoordeel.
Waarom soveel simboliek?
Simbole kan ingewikkelde waarhede saamdruk in beelde wat die geheue, emosie en gewete tref. Om te sê “Rome is korrup” kommunikeer ‘n idee. Om die stad as ‘n luukse prostituut uit te beeld wat dronk is van die bloed van die heiliges, ontbloot tegelyk haar verleiding, rykdom, geweld en naderende val.
Die draak, diere, horings, krone en merke funksioneer op soortgelyke wyse. Hulle is nie willekeurige fantasie nie. Hulle gebruik ‘n gevestigde Bybelse beeldwêreld om politieke mag, sataniese teenstand, ekonomiese beheer en afgodiese lojaliteit sigbaar te maak.
Omdat simbole ryk is, hoef hulle nie altyd net een eng, eenmalige verwysing te hê nie. ‘n Beeld kan ‘n eerste-eeuse werklikheid aanspreek, ‘n herhalende patroon deur die geskiedenis ontbloot en tegelyk na ‘n finale vervulling wys.
Die Ou Testament onder elke bladsy
Openbaring is moeilik om te verstaan wanneer ons dit los van die Ou Testament lees. Johannes gebruik die beeldtaal van die skepping, uittog, tabernakel, tempel, ballingskap en profete. Daniël se diere, Esegiël se troonvisioen, Jesaja se nuwe skepping en Sagaria se perde en kandelaars kry nuwe lewe in die boek.
Die Lam is met die Pasga en offerstelsel verbind. Die plae herinner aan Egipte. Babilon word die naam vir die magtige stad wat God se volk verlei en onderdruk. Die nuwe Jerusalem bring tempel, tuin en stad bymekaar.
Die eerste plek om ‘n simbool te verklaar, is daarom nie ‘n koerantopskrif nie maar die res van die Skrif. Openbaring se beelde vertel hoe die hele Bybelse verhaal in Christus sy doel bereik.
Engele, gidse en verklarings
Soos in Daniël en ander apokaliptiese tekste word Johannes dikwels deur ‘n engel begelei. Die engel wys tonele, stel vrae of verduidelik elemente van die visioen. Hierdie patroon bevestig dat ons met geopenbaarde beeldtaal te doen het.
Soms verduidelik die boek sy eie simbole: die sterre is engele, die kandelare is gemeentes, die draak is Satan en die waters is volke en nasies. Hierdie interne verduidelikings help ons leer hoe die boek wil hê ons moet lees.
Selfs met ‘n engelgids bly sommige besonderhede uitdagend. Die doel is nie dat elke beeld tot ‘n eenvoudige tabel gereduseer word nie, maar dat die hoofkontraste helder word: Lam teenoor dier, bruid teenoor prostituut, nuwe Jerusalem teenoor Babilon en getroue getuienis teenoor afgodiese kompromie.
Herhaling eerder as net ‘n reguit tydlyn
Moderne lesers verwag dikwels dat ‘n boek chronologies van hoofstuk 1 tot 22 beweeg. Openbaring kan egter dieselfde tydperk of konflik vanuit verskillende hoeke hersien. Die seëls, trompette en bakke toon ooreenkomste en beweeg telkens na ‘n toneel van oordeel of voleinding.
Baie uitleggers noem dit herhaling of rekapitulasie. Soos ‘n musiekstuk ‘n tema terugbring en verder ontwikkel, herbesoek Openbaring die stryd tussen God se koninkryk en die magte van boosheid met toenemende intensiteit.
Dit is een rede waarom pogings om elke visioen eenvoudig agter die vorige een op ‘n presiese kalender te plaas, dikwels probleme oplewer. Die boek se struktuur is literêr en teologies, nie noodwendig ‘n enkele lineêre nuusbulletin nie.
Waarom skryf Johannes só?
Die sewe gemeentes het ‘n nuwe manier nodig gehad om hulle wêreld te sien. Gewone Romeinse beelde het die keiser as magtig, oorwinnend en goddelik voorgestel. Johannes antwoord met ‘n alternatiewe simboliese wêreld waarin die Lam die ware Oorwinnaar is.
Die visioene doen meer as om feite oor te dra. Hulle vorm begeertes en lojaliteit. Babilon word terselfdertyd aantreklik en afstootlik getoon sodat die kerk haar verleiding sal herken. Die nuwe Jerusalem word in glansryke besonderhede beskryf sodat gelowiges na God se teenwoordigheid en nuwe skepping sal verlang.
Apokaliptiese literatuur wil dus ons verbeelding bekeer. Dit leer ons om nie bloot te aanvaar dat die wêreld is soos magtige mense sê dit is nie.
Nie vrees nie, maar hoop
Die dramatiese oordele in Openbaring kan ontstellend wees, veral wanneer hulle uit die groter verhaal gehaal word. Binne die boek is hulle egter deel van God se antwoord op vervolging, geweld, afgodery en die vernietiging van die aarde.
Die eindpunt is nie chaos nie. Dit is ‘n nuwe hemel en nuwe aarde, die nuwe Jerusalem, die boom van die lewe en God wat by sy mense woon. Trane, dood, rou en pyn verdwyn. Die boek se laaste woord is nie die dier nie, maar die uitnodiging van die Gees en die bruid en die belofte van Christus se koms.
Openbaring is daarom nie geskryf om vrees te saai nie. Dit gee vervolgde en worstelende gelowiges die moed om te volhard omdat Christus se oorwinning seker is.
Vyf praktiese leesreëls
- Lees die boek as ‘n geheel. Moenie ‘n enkele simbool losmaak van die groter verhaal nie.
- Soek die Ou-Testamentiese agtergrond. Johannes se beeldwoordeboek kom uit die Skrif.
- Begin by die eerste lesers. Die visioene moes die sewe gemeentes kon waarsku en bemoedig.
- Laat simbole simbole wees. Simboliese taal is nie minder waar as letterlike beskrywing nie.
- Hou Jesus in die middel. Die boek is die openbaring van Jesus Christus en die verhaal van die Lam se oorwinning.
Kyk die video
Hierdie video verduidelik wat apokaliptiese literatuur is, waarom Johannes op hierdie manier skryf en waarom Openbaring uiteindelik oor Jesus Christus se oorwinning gaan.
Oordenkingsgedagte: Openbaring vra nie net dat ons meer inligting versamel nie. Dit nooi ons om die wêreld deur die oorwinning van die Lam te sien.
Vorige episode: Openbaring se simbole, getalle en boodskap aan vervolgde gelowiges.
