Call us now:
SOLA VERITAS Library ID: #SOLAVERITAS0027
Die skrywer van Openbaring noem homself vier keer eenvoudig “Johannes”. Hy skryf as ‘n bekende dienskneg en medegelowige, ontvang sy visioene op Patmos en rig die boek aan sewe gemeentes in Klein-Asië. Maar watter Johannes was hy?
Die tradisionele antwoord is Johannes die apostel, die seun van Sebedeus en een van Jesus se twaalf dissipels. Tog het sommige vroeë kerkskrywers en baie moderne geleerdes gevra of Openbaring dalk deur ‘n ander Johannes geskryf is-moontlik ‘n profeet of ouderling wat in die kerke van Klein-Asië bekend was. Die debat is nie nuut nie; dit strek tot diep in die vroeë kerkgeskiedenis terug.
Wat sê Openbaring self?
Openbaring 1:1-2 beskryf Johannes as God se dienskneg wat getuig van die woord van God en die getuienis van Jesus Christus. In vers 9 stel hy homself aan die gemeentes voor as hulle broer en deelgenoot in die verdrukking, koninkryk en volharding in Jesus.
Hy sê dat hy op die eiland Patmos was “ter wille van die woord van God en die getuienis van Jesus”. Dit word dikwels verstaan as verbanning of gevangenskap weens sy Christelike getuienis, hoewel die teks nie die presiese regsproses verduidelik nie.
Opvallend genoeg noem Johannes homself nie “apostel” nie. Hy eis ook nie uitdruklik dat hy die skrywer van die Vierde Evangelie is nie. Hy hoef egter moontlik nie ‘n verdere beskrywing te gee nie, omdat die sewe gemeentes reeds geweet het wie hy was.
Die tradisionele siening: Johannes die apostel
‘n Sterk stroom van vroeë Christelike tradisie verbind Openbaring met Johannes die apostel. Justinus die Martelaar, wat in die tweede eeu geskryf en ‘n tyd lank in Efese gewoon het, verwys na ‘n man met die naam Johannes, een van Christus se apostels, wat die profesie ontvang het.
Irenaeus van Lyon verbind die boek ook met Johannes, die dissipel van die Here, en plaas die visioen naby die einde van die regering van keiser Domitianus. Irenaeus se getuienis dra besondere gewig omdat hy in Klein-Asië grootgeword het en ‘n verbinding met Polikarpus gehad het, wat volgens tradisie vir Johannes geken het.
Latere kerkskrywers het hierdie identifikasie breedweg oorgeneem. Daarom het “Johannes die apostel” die standaardantwoord in ‘n groot deel van die kerk geword.
Papias en die moontlikheid van twee Johannesse
Papias, ‘n vroeë tweede-eeuse biskop van Hierapolis, is belangrik vir die debat. Sy eie boeke het nie volledig behoue gebly nie; ons ken dele daarvan deur aanhalings in latere skrywers, veral Eusebius.
In ‘n bekende fragment verwys Papias eers na verskeie apostels, insluitend Johannes, en later na “Aristion en die ouderling Johannes”. Omdat Johannes twee keer in die lys voorkom en die tweede keer “die ouderling” genoem word, het sommige afgelei dat daar twee bekende kerkleiers met die naam Johannes was.
Eusebius het hierdie onderskeid gebruik en voorgestel dat die tweede Johannes moontlik met Openbaring verbind kon word. Die fragment is egter nie ondubbelsinnig nie. Ander meen Papias kan op verskillende maniere na dieselfde Johannes verwys, of dat die bestaan van twee Johannesse nog nie bewys wie Openbaring geskryf het nie.
Dionysius van Alexandrië se argument
In die derde eeu het Dionysius van Alexandrië ‘n meer literêre argument ontwikkel. Hy het Openbaring as geïnspireerde en waardevolle Skrif gerespekteer, maar getwyfel of die apostel Johannes dit geskryf het.
Dionysius het op verskille tussen Openbaring en die Evangelie en briewe van Johannes gewys. Die Evangelie noem sy skrywer nie direk nie, terwyl Openbaring die naam Johannes herhaaldelik gebruik. Die woordeskat, sinsbou en styl verskil ook: die Evangelie se Grieks is gladder, terwyl Openbaring opvallende en soms ongewone grammatikale konstruksies bevat.
Hy het daarom gedink die skrywer was ‘n ander heilige en geïnspireerde Johannes. Hierdie argument het ‘n belangrike grondslag vir latere kritiese bespreking gelê.
Hoe sterk is die stylverskil?
Die verskil in Grieks is werklik en moet ernstig geneem word. Dit bewys egter nie vanself dat twee verskillende skrywers betrokke was nie. Genre kan styl sterk beïnvloed: ‘n Evangelievertelling en ‘n intense reeks profetiese visioene klink nie noodwendig dieselfde nie.
Die omstandighede kon ook verskil. ‘n Skrywer kon by een werk hulp van ‘n sekretaris of redakteur gehad het en by ‘n ander nie. Sommige van Openbaring se ongewone Grieks kan doelbewus deur Hebreeuse en Ou-Testamentiese taal beïnvloed wees.
Aan die ander kant is daar ook belangrike teologiese ooreenkomste. Beide die Evangelie en Openbaring noem Jesus die Woord, beklemtoon getuienis, lewe, waarheid, oorwinning en die beeld van die Lam. Hierdie ooreenkomste bewys ook nie noodwendig gemeenskaplike outeurskap nie, maar wys dat die saak ingewikkelder is as ‘n eenvoudige stylvergelyking.
Die moontlikheid van Johannes die ouderling of profeet
Baie hedendaagse uitleggers verwys na die skrywer as “Johannes van Patmos” sonder om hom beslis met die apostel te identifiseer. Volgens hierdie siening was hy ‘n Joodse Christenprofeet met diep kennis van die Ou Testament en genoeg gesag dat sewe gemeentes sy boodskap sou ontvang.
Hy kon die “ouderling Johannes” van Papias se tradisie gewees het, hoewel die historiese getuienis nie ‘n finale identifikasie moontlik maak nie. Die naam Johannes was algemeen, en die vroeë Christelike gemeenskappe van Klein-Asië het waarskynlik meer as een prominente leier met dié naam geken.
Waarom maak die skrywersvraag saak?
Outeurskap help ons die historiese konteks, gesag en verhouding tussen Nuwe-Testamentiese boeke verstaan. As die apostel Johannes geskryf het, verbind die boek direk met een van Jesus se naaste dissipels. As ‘n ander Johannes geskryf het, plaas dit die werk binne die breër profetiese bediening van die vroeë kerk.
Die vraag waarsku ons ook om kerktradisie en literêre bewyse saam te oorweeg. Ons hoef nie die vroeë getuienis ligtelik weg te gooi nie, maar ons hoef ook nie voor te gee dat daar geen moeilike vrae bestaan nie.
Wat verander nie?
Die belangrikste aansprake van die boek berus uiteindelik nie op die roem van die menslike skrywer nie. Openbaring begin as die openbaring van Jesus Christus wat God gegee en deur ‘n engel aan Johannes bekendgemaak het.
Of ons Johannes met die apostel identifiseer of hom versigtiger “Johannes van Patmos” noem, die boek bied hom as ‘n getroue profetiese getuie aan. Die vroeë kerk het die werk uiteindelik as deel van die kanon ontvang, en sy boodskap bly dieselfde: God regeer, die Lam het oorwin en die kerk word tot volhardende getuienis geroep.
‘n Gebalanseerde gevolgtrekking
Daar is goeie historiese redes om die tradisionele identifikasie met Johannes die apostel ernstig op te neem. Daar is ook werklike literêre en historiese vrae wat verklaar waarom sommige geleerdes ‘n ander Johannes voorstel.
Ons behoort daarom die beskikbare getuienis met nederigheid te hanteer. Die debat hoef nie ons vertroue in die boodskap van Openbaring te vernietig nie. Dit kan ons juis leer hoe die kerk haar herinneringe, tekste en teologiese onderskeiding deur die eeue bewaar het.
Kyk die video
Hierdie video ondersoek die vraag of Openbaring deur Johannes die apostel of ‘n ander Johannes-moontlik die ouderling-geskryf is, met aandag aan Papias, Dionysius en die vroeë kerktradisie.
Slotgedagte: Die menslike skrywer noem homself Johannes; die middelpunt van sy boodskap is egter Jesus Christus, die getroue Getuie en die Lam wat oorwin.
